• By -

طرحواره درمانی یانگ

طرح درمانی درمانیه ابتکاری و ترکیبی که به وسیله یانگ و همکارانش پایه گذاری شده اون در این درمان کوشیده تا با استفاده مبانی و راهبردهای روشای درمان شناختی – رفتاری (CBT) و عامل هایی از بقیه نظریه ها مثل دلبستگی، روابط وسیله ای، ساختار گرایی و روان تحلیلگری و ترکیب کامل و منظم اونا با همدیگه یه مدل درمانی جدید رو واسه درمان مشکلات دیرپایی مثل مشکلات شخصیت و مشکلات طولانی محور یه ارائه دهد.

مشکلات

سه دهه پیش بک مطرح ساخت که هرچند کاربرد اطلاعات مربوط به دوران کودکی واسه درمان دوره زیاد افسردگی و اضطراب لازم نیس اما واسه درمان مشکلات طولانی شخصیتی نیاز به نظر می رسه.طرح درمانی به درک پایه های مشکلات روانشناختی فرد در دوران کودکی، رابطه مراجع – دکتر و نشاندن فرمول بندی مشکل بر زمینه گذشته فردی گسترده تری پای فشار می ده.وقتی که کم کم پزشکان از درمان اختلالهای محور یه مثل اضطراب به سمت کار روی مشکلات عمیقتر مثل مشکلات شخصیتی محور دو حرکت کردن با محدودیتای مدل شناخت درمانگری بک رو به رو شدن. بیماران گرفتار به مشکلات شخصیتی یه سری از مشکلات پیچیده و مقاومی رو دارن که در خیلی از موارد روند درمان رو متوقف می سازه. پس یانگ تحت تاثیر ساختار گرایی طرح درمانی رو ساخت که مشکلات شخصیتی و دیگه اختلالهای دیرپا رو نشونه رفته.تجربه نشون داده که طرح درمانی در درمان افسردگی و اضطراب دیرپا، اختلالهای خورد و خوراک، مسایل زناشویی و مشکلات پایدار در حفظ روابط دوستانه موافق، موثر بوده هم اینکه این روش در مورد مجرمان و در پیشگیری از برگشت در میان سوء مصرف کنندگان مواد مخدر کارایی داره.

افسردگی

۴-۴-۲-بخش های طرح ها

یانگ ۱۸ طرح واره رو به شکل پنج بخش ی اصلی طبقه بندی کرده و اون ها رو به عنوان بخش های طرح واره معرفی می کنه (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳؛ بارلو، ۲۰۰۲؛ سیموس، ۲۰۰۲؛ تاریر و همکاران، ۲۰۰۸) این بخش ها عبارتند از:

بخش ی یه: بریدگی و رانده

آدمایی که در این بخش قرار می گیرند قادر نیستن دلبستگی های ارضاکنننده و ایمن رو با بقیه شکل بدن. خونواده های این آدما که ریشه ی شکل گیری این بخش در کودکی هستن، معمولاًٌ ناپایدار، آزاردهنده، سرد، طردکننده و منزوی از دنیای دور و بر خود می باشن. در این افراد نیازای ریشه ای امنیت، آرامش خاطر، پذیرش، پشتیبانی، ثبات، همدلی و راهنمایی به سبک قابل پیش بینی برآورده نشده.

طرح هایی که در این بخش قرار می گیرند، عبارتند از :

۱- ول شدن ـ بی ثباتی

درک ناپایداری و غیرواقعی بودن پشتیبانی و ارتباطات فرد با بقیه، در این نوع طرح می گنجد. افراد دارای این نوع طرح می گن که افراد مهم در زندگی اونا ارتباطات خود رو با اونا ادامه نمی بدن و انتظار ترک شدن از طرف بقیه رو دارن. این افراد فکر می کنند که افراد مهم زندگی شون قادر نیستن که به پشتیبانی هیجانی و رابطه قوی و دائمی با اونا ادامه، چون باور دارن که این افراد، بی ثبات و غیرقابل پیش بینی هستن و اونا رو به خاطر کس دیگه ای ترک می کنن.

۲- محرومیت هیجانی

افراد دارای این طرح توقع دارن که نیازای هیجانی اونا به وسیله افراد مهم زندگی شون، به طور کافی برآورده نمیشه. سه شکل محرومیت هیجانی هست:

الف) محرومیت از مراقبت: از دست دادن توجه، عاطفه، گرمی یا محبت؛

محبت

ب) محرومیت از همدلی: از دست دادن درک، نبود خودافشاگری و رد و بدل کردن دو طرفه احساسات، نداشتن شنونده؛

ج) محرومیت پشتیبانی: از دست دادن هدایت و راهنمایی بقیه.

۳- بی اعتمادی ـ بد رفتاری

این طرح عبارته که از این که بقیه آزاردهنده، آسیب رساننده، متقلب، دروغگو و بی صداقت هستن. این افراد فکر می کنند که اگه بقیه فرصت پیدا کنن، حتماً اونا رو بهره کشی می کنن.

۴- مشکل ـ شرم

افراد این طرح فکر می کنند که آدمایی کوچیک، پست، بد و بی ارزش هستن و بقیه اونا رو دوست ندارن. به خاطر همین در درون خود احساس خشونت و بی ارزشی دارن و احساساتی مثل دوست نداشتنی بودن رو تجربه می کنن. این افراد ممکنه نسبت به سرزنش و مقایسه شدن با بقیه به طور افراطی حساس باشن و از بودن با بقیه احساس نبود امنیت داشته باشن و در عین حال در حضور بقیه احساس شرم و خجالت داشته باشن.

۵- تنهایی اجتماعی ـ غریبگی

در این طرح ، فرد این تجربه ی ذهنی رو داره که انگار از بقیه فرق داره و واسه گروه یا دسته ای نیس و با بقیه فرق دارن.

 

بخش دو: خودگردانی و کارکرد دچار اختلال

اختیار، توانایی جدا از هم ساختن فرد از  خونواده و کارکرد جداگونه متناسب با سنه. افراد دارای این بخش از طرح در جدا از هم کردن خود از خونواده و نمادهای والدینی و کارکرد جداگونه مشکل دارن. یعنی، در طول دوره ی کودکی، خونواده ی این افراد در کارای کودک بسیار دخالت می کردن و به طور افراطی، پشتیبانی کننده بودن. این افراد در شکل دادن یه هویت جداگونه دچار اشکال هستن.

طرح واره های این بخش عبارتند از:

۶- وابستگی ـ بی کفایتی

افراد دارای این طرح ، در قبول کردن مسوولیت های روزانه بدون کمک بقیه احساس ناتوانی می کنن. این طرح بیشتر به عنوان احساس درموندگی یا پشیمون بودن خود رو نشون می دهد.

 

۷- آسیب پذیری نسبت به آسیب یا مریضی

محتوای این طرح شامل ترس بزرگ نمایی آمیز و خیلی بد کردن هر نوع ضربه و ناتوانی در کنار اومدن با آسیب یا بیماریه که سه قسمته:

  • فاجعه آمیز کردن طبی
  • فاجعه آمیز کردن هیجانی
  • فاجعه آمیز کردن خارجی

۸- گرفتار ـ خودتحول نایافته

این طرح غالب اوقات شامل درگیر شدن هیجانی افراطی و نزدیکی زیادتر از اندازه فرد با دیگرونه. این افراد باور دارن که فردیت بهم ریخته ای دارن و در نتیجه، بدون پشتیبانی دائمی بقیه قادر نیستن که کارکرد مناسبی داشته باشن و به زندگی خود ادامه. هم اینکه، احساس هم جوشی دائمی با بقیه و هویت فردی بی کفایت از دیگر مشکلاتیه که این افراد دارن. در نتیجه، احساس پوچی طولانی، بی هدفی و پوچ گرایی می کنن.

۹ – شکست

در این طرح ، فرد به طور غیرقابل اجتنابی در مورد های جور واجور شکست می خوره و نمی تونه به سبک با کفایتی به حد همتایان خود برسه.

بخش ی سه: حد و مرزهای دچار اختلال( محدودیتای دچار اختلال)

مشکل در حد و مرزهای داخلی، بی مسوولیتی در قبال بقیه و یا از دست دادن هدف گزینی دراز مدت از مشخصه های این حیطه س. این مشکلات منتهی به نبود رعایت حقوق بقیه، نبود همکاری با بقیه، مبادرت به کارای غیرقانونی و نبود برنامه ریزی شخصی واقع گرایانه می شه. خونواده های این افراد، بیشتر خونواده های بسیار دخالت کننده و آسون گیر هستن که حس برتر بودن رو در فرد القا می کنن. در بعضی موارد، کودک ممکنه به دلیل نبود رعایت قانون مورد تنبیه قرار نگیره و یا مراقبت، راهنمایی و هدایت کافی رو نگیره.

طرح واره های این بخش عبارتند از:

۱۰- استحقاق ـ بزرگ منشی

در این طرح ، فرد عقیده داره که از بقیه بالاتر و بهتر تره و پس، مستحق دریافت حقوق خاص می باشه. احترام به قانون و حقوق بقیه در این افراد مشاهده نمی شه. معمولا این افراد هر کاری رو در هر وقتی که دوست داشته باشن، بدون در نظر گرفتن واقعیت های موجود و ضرر به بقیه، انجام میدن و به خاطر کسب قدرت یا کنترل، تأکید بزرگ نمایی آمیزی بر برتر بودن خود دارن. تلاش بسیاری می کنن که بر بقیه غالب شن، نقطه نظرهای خود رو به بقیه تحمیل می کنن و رفتارای بقیه رو در جهتی که تمایل دارن، هدایت می کنن، بدون این که با اونا همدلی داشته باشن و یا احساسات اونا رو در نظر بگیرن.

۱۱– خودکنترلی بی کفایت ـ خود قانون مندی به درد نخور (صبوری و خود انضباطی کم)

افراد دارای این طرح نمی تونن به طور مفید بودن خود رو کنترل کنن، تحمل شکست در کسب اهداف فردی در اونا بسیار به درد نخور و مختله و در صورت شکست، به صورت بسیار افراطی هیجان های خود رو بیان می کنن و تکانشی رفتار می کنن.

بخش ی چهار: هدایت شدن به وسیله بقیه( دیگه جهت مندی)

آدمایی که در این بخش قرار می گیرند تأکید زیادی بر ارضای نیازای بقیه در مقایسه با نیازای خودشون دارن و این کار رو واسه کسب تأیید، حفظ رابطه عاطفی و دوری از تنبیه انجام میدن. خونواده ای که این افراد در اون رشد یافته ان، خونواده هایی هستن که پذیرش شرطی رو واسه کودک جفت و جور کرده بودن. به این معنا که کودک باید جنبه های مهمی از خودشو سرکوب کنه تا بتونه عشق، توجه و تأیید به دست بیاره. در اینجور محیطی، نیازها و خواسته های گروه به نیازها و احساس های کودک ارجحه.

۱۲- اطاعت

در این طرح واره ، فرد خود رو در کنترل بزرگ نمایی آمیز از طرف بقیه احساس می کنه که به دو شکل ظاهر می شه:

  • اطاعت از نیازها
  • اطاعت از هیجان ها

این افراد می گن که آرزوها، نقطه نظرات و احساس های اونا بی ارزش هستن یا واسه بقیه مهم نیستن. این آدما به طور تکراری شاکی هستن و نسبت به نبود ارضای نیازها و هیجان های خود بسیار حساس هستن. معمولاً این وضعیت منتهی به خشم، که خود رو با علایم غیرانطباقی مثل رفتارای بداخلاق ـ پشیمون یا برون ریز نشون می دهد، می شه.

۱۳- ایثار

در این طرح ، فرد به طور داوطلبانه به دنبال ارضای نیازای دیگرونه، حتی اگه نیازای خودش برآورده نشه. دلایل کلی این افراد عبارتند از پیشگیری از ایجاد هرگونه ناراحتی و درد و رنج در بقیه، دوری از احساس گناه به وجود اومده توسط خودخواه بودن و موندگاری رابطه با بقیه و بیشتر منتهی به حساسیت زیاد به درد و رنج در بقیه می شه.

۱۴- پذیرش جویی ـ جلب توجه

افراد دارای این طرح واره ، تأکید افراطی برکسب تأیید، بازشناسی یا توجه از طرف بقیه دارن تا به این وسیله بتونن یه تجربه ی ذهنی ایمن از خود به دست بیارن. تجربه ی ذهنی فرد از اعتماد به نفس خودش، به طور ریشه ای به عکس العمل های بقیه بستگی داره. بعضی وقتا این طرح در این افراد، موجب تأکید بزرگ نمایی آمیز بر ظاهر، توجه و احترام می شه.

۲-۲-۴-۵ بخش پنج: گوش به زنگی زیادتر از اندازه و جلوگیری

در این بخش، تأکید افراطی بر سرکوبی احساس های خودانگیخته، تکانه ها و انتخاب ها و پیروی از قوانین غیرقابل انعطاف و تدوین شده، حتی اگه به قیمت از دست دادن شادی، بیان خود، آرامش، روابط بین فردی نزدیک و سلامتی باشه. خونواده ای که این افراد در اون پرورش یافته ان، معمولاً تنیبه کننده و درخواست کننده، کمال گرا، پیرو قوانین، سرکوب کننده هیجان ها و دوری از خطا، شادی و آرامش بوده. طرح واره های این بخش عبارتند از:

 

 

 

۱۵- منفی گرایی ـ بدبینی

در این طرح ، تمرکز دائمی و نافذی بر جنبه های منفی زندگی، از جمله مرگ، از دست دادن، گناه، اختلاف، خیانت و چیزای دیگه ای به جز اینا هست و در عین حال، جنبه های مثبت زندگی کوچیک شمرده می شن یا ندیده گرفته می شه. معمولاً شامل یه ترس عجیب از خطا کردنه، خطایی که ممکنه به مشکلاتی مثل مشکلات مالی، از دست دادن، تحقیر و سرافکندگی منجر شه. چون این افراد یافته های منفی رو به طور بزرگ نمایی آمیزی درک می کنن، بنابر این به طور تکراری دچار نگرانی طولانی، گوش به زنگی و بلاتصمیمی هستن.

۱۶- جلوگیری هیجانی

در این طرح فرد احساسات، ارتباطات و رفتارای خودانگیخته خود رو محدود می سازه. معمولاً از نبود تأیید به وسیله بقیه، احساس شرم یا از دست دادن کنترل دوری می کنه. شایع ترین جنبه های این جلوگیری شامل موارد زیره: ۱- جلوگیری از خشم و خشونت؛ ۲- جلوگیری از تکانه های مثبت؛ ۳- مشکل در بیان آسیب پذیری یا رابطه آزادانه با احساس ها، نیازها و چیزای دیگه ای به جز اینا؛ ۴- تأکید افراطی بر سرکوبی هیجان ها.

۱۷- معیارهای سرسختانه/ عیب جوبی افراطی

باور پایه ای در این طرح اینه که فرد باید همه تلاش خود رو انجام بده تا بتونه به استانداردهای داخلی شده خیلی سخت در مورد رفتار و کارکرد، به خاطر دوری از سرزنش برسه. این افراد، غالب اوقات احساس در فشار بودن دارن و مشکل واضحی در دستیابی به لذت، آرامش، اعتماد به نفس و رضایت در روابط بین فردی دارن. این طرح خود رو به صورت کمال گرایی، قوانین غیرقابل انعطاف و درگیری ذهنی با زمان و مفید بودن نشون می دهد.

۱۸- تنبیه

در این طرح ، فرد وقتی که خطایی مرتکب شده، باید شدیدا تنبیه شه و در قبال آدمایی که استاندارها رو رعایت نمی کنن شدیدا بداخلاق، بی تحمل، تنبیه کننده و خشمگینه. معمولاً، این طرح واره خود رو به صورت سختی در بخشیدن خود یا بقیه موقع ارتکاب خطا نشون می دهد (به نقل از یانگ و همکاران، ۲۰۰۳؛ بارلو، ۲۰۰۲؛ سیموس، ۲۰۰۲؛ تاریر و همکاران، ۲۰۰۸).

۵-۴-۲-سبکهای طرح

باید توجه داشت که غالب بیماران ترکیبی از طرحوارهای جور واجور و پاسخهای مقابله ای دارن یعنی گاه دوری، گاه تسلیم و بعضی وقتا هم جبران افراطی رو بکار می گیرن. پس میشه گفت سبک طرح شبکه ای منظم و کامل از عامل های شناختی، هیجانی، انگیزشی و رفتاری یک یا چند طرح مخالف اولیه و راهبردهای مقابله ای مختلفیه که فرد در جواب به این طرحوارها انتخاب می کند.چیزی که مهمه آنست که دکتر درصدد چرخش بر میاد یعنی حرکت بین سبکها و خروج از یه سبک به درد نخور به سمت یه سبک طرح ای مفیدتر و سالمتر تا بدین وسیله در راه پروسه بازسازی طرح قدم بر داره.

[۱] .Tarrier

[۲] .Disconnection & Rejection

[۳]. Abandonment & Instability

[۴]  .Emotional Deprivation

[۵]  .Deprivation of nurturance

[۶] . Deprivation of empathy

[۷] . Deprivation of protection

[۸] . Mistrust & Abuse

[۹] . Defectiveness & Shame

[۱۰] . Alienation

[۱۱]  .Impaired Atonally & Performance domain

[۱۲]  .Incompetence

[۱۳] .Vulnerability to Harm or illness

[۱۴] .Medical

[۱۵] .External

[۱۶]. Enmeshment & Undeveloped self

[۱۷]. Failure

[۱۸] .Failure

[۱۹] .Impaired limits domain

[۲۲] .Other directness

[۲۳] .Subjugation

[۲۴] .Self-Sacrifice

[۲۵] .Approval Seeking & Recognition Seeking

[۲۶] .Overvigilance

[۲۷] .Negativity & Pessimism

[۲۸] .Emotional Inhibition

[۲۹] .Unrelenting Standards & Hyper criticalness

[۳۰] .Punitiveness

Theme BCF By aThemeArt - Proudly powered by WordPress .
BACK TO TOP