• By -

پایان نامه فرمت ورد : راه های کنترل پرخاشگری

نظریه های مختلفی در مورد روش های مهار و درمان خشم بیان شده اند. کاملترین دیدگاه در زمینه ی پرخاشگری، به تاثیر عوامل زیست شناختی، یادگیری و شناختی اشاره می کند. یکی از راه های کاهش پرخاشگری، افزایش مهارت حل مسئله است. این مهارت موجب می شود که فرد به احتمال بالاتری به هدف های خود برسد و ناکامی کمتری را تجربه کند. همچنین می تواند اختلافات خود با دیگران را به صورت یک مسئله در نظر بگیرد و به جای بروز رفتارهای خشونت آمیز سعی در بر طرف کردن مشکل، با راه حل های دیگر کند. یکی دیگر از راه های کنترل پرخاشگری نظارت بر هیجان است به این معنا که فرد به صورت پیوسته و در موقعیت های مختلف بر نوع هیجان خود نظارت می کند و وقتی هیجان خشم در مواقع غیر ضروری بروز می کند، می توان آن را کنترل کند (ولپی[۱] و گادو[۲]، ۲۰۱۰).

 

 

مزاج (خلق و خو)

از مزاج تعاریف مختلفی شده است: روتبارت و بیتس(۲۰۰۶) آن را به صورت تفاوتهای فردی و سرشتی نسبتاً پایدار در شدت و کیفیت واکنش هیجانی، حرکتی، توجهی و خود نظم بخشی[۳] تعریف کرده اند که حاصل تعامل عناصر زیستی و محیطی است (به نقل ازشایگتو و همکاران، ۲۰۱۴). روتبارت و همکاران (۲۰۰۰، به نقل از ایوانوا و همکاران، ۲۰۱۱) آن را به عنوان ویژگیهای پایدار در کودکان که به راحتی تحت تاثیر عوامل محیطی قرار میگیرد بیان کرده اند. نلسون[۴]، مارتین[۵]، هاوجی[۶]، هاویل[۷] و کامفوئوس[۸] گروهی دیگر از محققان هستند که  مزاج را گرایش بنیادی و نسبتاً ذاتی افراد می دانند که زیر بنا و تنظیم کننده رفتار آنها به شمار می رود و اساس سرشتی دارد (به نقل از یزد خواستی، ۱۳۸۹).

بیتس ( ۱۹۸۹) بیان کرد  مزاج کودک چه به تنهایی و چه با توجه به محیط عامل مهمی است که هم به صورت روانی و هم رفتاری در کودکان نمود پیدا می کند و از طریق ویژگی های مزاجی افراد است که می توان تفاوت های رفتاری، هیجانی و اجتماعی آنها را تبیین نمود (به نقل از یزد خواستی، ۱۳۸۹). واچ[۹] (۱۹۹۲) ابراز کرد ویژگی های مزاجی افراد است که آنها را مستعد تاثیرات محیطی می نماید. به عبارت دیگر مزاج هم از محیط تاثیر می پذیرد و هم بر محیط تاثیر می گذارد، در واقع این تحقیق نشان داد که ویژگی های مزاجی می تواند باعث بوجود آمدن خلق متفاوت در کودکان شود. توماس[۱۰] و چس[۱۱] (۱۹۷۷) اصطلاح «نیکویی برازش[۱۲]» را به منظور نشان دادن میزان هماهنگی بین ویژگی های مزاجی کودک و انتظارات محیطی به کار بردند. آنها خاطرنشان کردند که عدم تناسب بین ویژگی های مزاجی و انتظارات محیط، پیش بینی کننده مشکلات رفتاری است (به نقل از یزد خواستی، ۱۳۸۹).

در حالی که برخی از پژوهشگرانی چون پریور[۱۳]، لویس[۱۴]، اولسون[۱۵]، ایزنبرگ[۱۶]، ژو، ترومسدورف[۱۷]،  بر محیط و استرس موجود در آن، واکنش های رفتاری مادران، جنسیت، طبقه اجتمایی، عوامل فرهنگی و اخلاقی را در بروز خلق و خو مؤثر میدانند، برخی دیگر مانند شریدر[۱۸]، پلامین[۱۹] و ورویچ[۲۰] به نقش عواملی، همچون وزن کودک هنگام تولد، بخصوص عوامل ژنتیکی تا شصت درصد اشاره می­ کنند (به نقل از علی اکبری دهکردی و همکاران، ۱۳۹۰).

در هر حال خلق و خو، چه ارثی باشد چه در اثر عوامل محیطی ایجاد شده باشد می ­تواند برسازگاری روانی و رفتارهای پرخاشگرانه موثر باشد. نتایج تحقیق لی(۲۰۱۴) حاکی از آن است که خلق و خوی کودکان و عوامل محیطی (رفتار خشن والدین) در بروز رفتارهای  پرخاشگرانه موثر است،همچنین محققان یمانند پریور( ۱۹۹۲، به نقل از یزد خواستی، ۱۳۸۹) نشان دادند که مزاج، نقش مهمی در تحول اجتماعی، شخصیت کودکان و سازگاری روانی آنها ایفاء می کند.  برای درک بهتر رابطه مزاج و رشد آسیب شناسی روانی، روتبارت وپوسنر[۲۱] (۱۹۹۵، به نقل از قره باغی و وفایی، ۱۳۸۸) ابراز کردند که مزاج از چند راه می تواند به سازگاری فردی منجر شود یا برعکس آن را مختل کند. این راه ها عبارتند از:

۱ ) راههایی که تفاوت های فردی را به وجود می آورند.

۲)  ایجاد ویژگی هایی که واکنش به دیگران را تعیین می کنند.

۳ ) ایجاد واکنش هایی که فرد را در معرض آسیب روانی بیشتر یا کمتر قرار می دهند.

۴) خلق می تواند پردازش اطلاعات مربوط به خود و محیط را تحریف کند.

۵ ) خلق میتواند شکل یک اختلال، سیر تحول آن و عود و فرود آن را تحت تاثیر قرار دهد.

۶) خلق می تواند پاسخ دهی به رویدادهای محیط را تشدید کند.

۷ ) خلق قادر است مانعی در برابر عوامل استرس زا ایجاد یا آنها را تنظیم کند.

۸) با رشد مزاج، تعامل بین ویژگی های خلقی می تواند برون داده های فردی را تحت تاثیر قرار دهد.

۹) ویژگی های خلقی متفاوت می توانند مسیرهای تحولی متفاوت را به وجود آورند.

۱۰ ) ویژگی های خلقی و محیط مراقبت کننده کودک می توانند سهم مستقل در برون داده ها داشته باشد و هم در تعامل با یکدیگر خطر اختلال را افزایش یا کاهش دهند.

کلارک[۲۲]، واستون[۲۳] و مینکا[۲۴] (۱۹۹۴) در مورد رابطه بین مزاج و سازگاری، الگوی آسیب پذیری[۲۵] را مطرح کرده اند که براساس آن خلق را زمینه ی آسیب پذیری می دانند و به نقش علی آن در تحول آسیب شناسی روانی اشاره می کنند. با تاکید بر الگوی آسیب پذیری، شانیر[۲۶] و کاسپی[۲۷] (۲۰۰۳، به نقل از قره باغی و وفایی، ۱۳۸۸) شش راه را  پیشنهاد می کنند که از آن طریق مزاج میتواند به شکل گیری و رشد مشکلات سازگاری منجر شود به عبارت دیگر خلق می تواند بر این ابعاد تاثیر بگذارد:

۱) فرایندهای یادگیری کودک

۲) راه های پاسخ اطرافیان به کودک

۳) راه های کودک در تجارب

۴) راه هایی که از طریق آن کودک خود را با دیگران مقایسه می کند.

۵) انتخاب هایی که کودک در محیط روزانه انجام می دهد.

۶) راه هایی که از آن طریق کودک محیط خود را دستکاری می کند و تغییر می دهد.

یافته های اخیر هم از تحقیقاتی حمایت می کند که خلق و خوی دشوار را عامل آسیب پذیری  می دانند(شایگتو و همکاران، ۲۰۱۴؛ رویس من وهمکاران، ۲۰۱۲). در پژوهش های علوم رفتاری، برای پیش بینی رفتار از طریق متغیرهای خلقی، از الگوی ترکیبی استفاده می شود. بدین معنا که نقش یک متغیر (مانند مزاج) به عنوان متغیر تعدیل کننده و واسطه ای بر یک رفتار خاص مورد مطالعه قرار می گیرد. به عقیده روتباتوهمکاران (۲۰۰۰) بررسی مزاج می تواند منجر به ساخت الگوهای فرایند مداری شود که براساس مکانیزم های واسطه ای شکل می گیرند و اغلب نظریه های شخصیت فاقد آن هستند. این الگوها می توانند ارتباط بین تفاوتهای فردی، پایه های زیستی و روان شناختی را توضیح دهند (به نقل از قر ه باغی و وفایی، ۱۳۸۸).

مولفه های مزاج

باس و پری (۱۹۹۲) سه صفت را به عنوان مولفه های تشکیل دهنده مزاج مشخص کردند. نخست هیجان پذیری که همان شدت واکنش های هیجانی است. دامنه ی این بعد از فقدان خویشتنداری واکنش تا واکنش های بسیار شدید و تحریک شده گسترده شده است. صفت دوم فعالیت است که سرعت و قدرت دو جزء اصلی آن است. از این لحاظ افراد از خواب آلودگی تا مانیا متفاوت اند. صفت سوم جمع پذیری است و به ترجیح فرد برای با دیگران بودن یا تنها بودن اطلاق می شود (رایس، ۱۳۸۲، ترجمه فروغان، ۱۳۸۷). در تقسیم بندی دیگر توماس و جس (۱۹۷۷، به نقل از یزد خواستی، ۱۳۸۹) نه مولفه ی زیر را برای مزاج شناسایی کردند:

 

۱- سطح فعالیت

فعالیت: میزان انرژی که به صورت حرکت نشان داده شود.

الف) عامل ریسک پذیری فعالیت: پایان نامه

  1. اگر فعالیت زیاد باشد؛ مداخله کردن در فعالیت های اجتماعی و انجام وظایف ممکن است با بیش فعالی اشتباه شود. حال آنکه بیش فعالی فقط با فعالیت زیاد مشخص نمی شود بلکه شامل فعالیت آشفته و سازمان نیافته و بی هدف نیز می باشد.
  2. اگر فعالیت کم باشد؛ فرد برای انجام وظایف کند و سست و بی حال به نظر می آید.

ب) عامل حمایت کننده فعالی:

  1. اگر فعالیت زیاد باشد؛ فرد نیرومند است، در محیط اطراف به سیاحت می پردازد و حتی در محیط خسته کننده هم باعث تحریک خود می شود.
  2. اگر فعالیت کم باشد؛ در شرایط محدود باعث مزاحمت کم می شود (مزاحمت و دخالت کمی ایجاد می کند).

۲- قابلیت پیش بینی ( ریتم دار بودن)

قابلیت پیش بینی: رفتار و اعمال دارای ریتم و نظم خاصی بوده به طوری که قابل پیش بینی باشند.

الف) عامل ریسک پذیری قابلیت پیش بینی:

  1. اگر ریتم دار بودن زیاد باشد؛ اگر محیط نتواند نیازهای برنامه ریزی شده را پیش بینی و برآورده کند ممکن است مشکلاتی ایجاد شود.
  2. اگر ریتم دار بودن کم باشد؛ در مورد نیازهای غیر قابل پیش بینی نگرانی ایجاد می شود.

ب) عامل حمایت کننده قابلیت پیش بینی:

  1. اگر ریتم دار بودن بالا باشد؛ برای مراقبت کمتر شگفت انگیز است (کمتر باعث تعجب مراقب می شود).
  2. اگر ریتم دار بودن پایین باشد؛ با بی نظمی در مراقبت، اختلال در آسایش کودک ایجاد نمی شود چون کودک خیلی حساسیت به بی نظمی ندارد و توازن کمی در کودک وجود دارد.

۳- نزدیک شدن یا کناره گیری از محرک های جدید

نزدیک شدن یا کناره گیری از محرک های جدید؛ واکنش فرد نسبت به محرک های جدید را نشان می دهد.

الف) عامل ریسک پذیری نزدیک شدن یا کناره گیری:

  1. اگر نزدیک شدن یا کناره گیری زیاد باشد؛ اگر پذیرش عوامل منفی، خیلی سریع صورت گیرد در محیط خطرناک باعث خطر می شود.
  2. اگر نزدیک شدن یا کناره گیری کم باشد؛ پذیرفتن تغییر و دگرگونی کند است و ازتجارب مفید اجتناب می کند.

ب) عامل حمایت کننده نزدیک شدن یا کناره گیری:

  1. اگر نزدیک شدن یا کناره گیری بالا باشد؛ یک تناسب سریع در موقعیت مثبت ایجاد می کند.
  2. اگر نزدیک شدن یا کناره گیری پایین باشد؛ مثل غریبه ای در یک شهر در موقعیت خطرناک احتیاج به محافظت دارد.

۴- سازش پذیری

سازش پذیری میزان سازش فرد با تغییر را نشان می دهد.

[۱]- Volpe

[۲]- Gadow

[۳]- Self Regulation

[۴]- Nelson

[۵]- Martin

[۶]- Hodge

[۷]- Havill

[۸]- Kamphaus

[۹]- Wachs

[۱۰]- Tnomas

[۱۱]- Chess

[۱۲]- Goodness of Fit

[۱۳]- Prior

[۱۴]- Lewis

[۱۵]- Olsson

[۱۶]- Eeisnberg

[۱۷]- Trommsdorff

[۱۸]- Schaeder

[۱۹]- Plomin

[۲۰]- Verweij

[۲۱]- Posner

[۲۲]- Clark

[۲۳]- Watson

[۲۴] -Mineka

[۲۵]- Vulnerability

[۲۶]- Shiner

[۲۷]- Caspi

[۲۸]- Activity

[۲۹]- Predictability

[۳۰]- approach or separatism new stimalus

[۳۱]- adaptabilitly

Theme BCF By aThemeArt - Proudly powered by WordPress .
BACK TO TOP