مقالات و پایان نامه ها

سنجش سرمایه­ فکری؛پایان نامه درمورد سرمایه فکری

دانلود پایان نامه

1-1-1- سنجش سرمایه­ فکری

به باور بسیاری از نظریه پردازان حوزه­ سنجش سرمایه­­ فکری، هنگامی که یک سازمان نتواند موضوعی را مورد سنجش قرار دهد، لاجرم از مدیریت آن نیز عاجز خواهد بود. بر این اساس می­توان گفت، به طور کلی دو دلیل عمده برای سنجش سرمایه­ فکری در سازمان وجود دارد. اول از دریچه گزارش دهی مالی تا ملزومات قانونی و تنظیمی مورد نیاز سازمان تامین شود. دوم، از دریچه اطمینان از مدیریت سرمایه فکری که به بهترین نحو در سازمان پیاده سازی می­شود.

 

از زمان طرح مفهوم سرمایه فکری، بر اساس درک ضرورت ایجاد امکان برای سنجش سرمایه­فکری در سازمآن‏ها، از سوی نظریه پردازان و پژوهشگران و برخی سازمآن‏های دولتی و خصوصی، انجمن­ها و مجامع تلاش­هایی در راستای ایجاد مدل­هایی با هدف سنجش سرمایه­فکری آغاز شده است و پس از طرح نخستین مدل مرتبط با سنجش سرمایه­ فکری، تا به امروز بیش از 56 مدل مطرح عرضه شده است. در یک تقسیم بندی که از مدل کلی سنجش سرمایه فکری سرچشمه می­گیرد، بر اساس مسیرهای پیش رو دو رهیافت اساسی پدیدار شده است. رهیافت نخستین که گرایش لیبرال و توصیفی دارد، مدل­های توسط افراد و شرکت‏ها توسعه یافته و پیشنهاد شده است، که بر مدیریت و اثربخشی تاکید دارد. در رهیافت دوم که رهیافتی تجویزی است، دولت­ها، انجمن­ها و اتحادیه­ها رهنمودهای سنجش سرمایه فکری را به شرکت‏ها توصیه می­کنند، که رهنمود دانمارکی، رهنمود آلمانی، رهنمود ژاپنی و … در این گروه قرار می­گیرند. این رهیافت بر گزارش دهی و تنظیم کنندگی تاکید دارد. در ادامه بحث به معرفی و بررسی این مدل ها و رهنمودها پرداخته خواهد شد(خاکاوند و دیگران، 1388).

1-1-1- مدلهای توصیفی سنجش سرمایه فکری

به طور کلی اکثر مدلهای توصیفی پیشنهاد شده برای سنجش سرمایه فکری را می توان در قالب چهار دسته تقسیم­بندی نمود: مدل های مستقیم سرمایه فکری، مدل­های مبتنی بر سرمایه­ی بازار، مدل های بازده دارایی ها و مدل های کارت امتیازی ، مدل های تجسمی.

  • مدلهای مبتنی بر سرمایه بازار: این مدل­ها از طریق محاسبه تفاوت میان سرمایه سازی بازار و سرمایه صاحبان سهام، ارزش سرمایه فکری را مورد محاسبه قرار می دهند.
  • مدل های مستقیم سرمایه فکری: این مدل ها، ارزش پولی سرمایه فکری را با شناسایی مولفه های مختلف آن، مورد محاسبه قرار می­دهند. در واقع از دریچه­ی امکان آفرینی برای شناسایی مولفه­ها، ارزش­گذاری این مولفه­ها چه به صورت منفرد، و چه به صورت کسری از ارزش کل میسر خواهد بود.
  • مدل­های بازده دارایی­ها: در این مدل­ها میانگین درآمد سازمان پیش از مالیات به عنوان مبنای برای محاسبه در نظر گرفته می­شود. در واقع این میانگین در یک بازه­ زمانی، تقسیم بر میانگین سرمایه فکری سازمان می گردد. حاصل این کسر مقدار آر – او – ای سازمان را به دست می­دهد. در ادامه مقدار آر –او- ای، از میانگین صنعتی کسر شده و حاصل این عملیات در گام بعد، در میانگین سرمایه فکری سازمان ضرب شده تا درآمد متوسط سالانه از خلال سرمایه فکری مورد محاسبه قرار گیرد.
  • مدل­های کارت­امتیازی: در این مدل­ها، مولفه­های مختلف سرمایه فکری تعریف شده و سنجه­ها و نشانگرهای متناسب ایجاد می­شود. سپس نتایج به شکل کارت امتیازی یا گراف، استخراج شده و نمایش داده می شوند.
  • مدل­های تجسمی: این مدل­ها، نقشه­ها و تصاویر مجازی از نحوه تعامل سرمایه فکری در خلق ارزش برای سازمان ایجاد می­کنند که، در دست­یابی به اطلاعاتی پیرامون چگونگی توسعه­ سرمایه فکری سازمان و نقاط ضعف و قوت آن، می تواند برای سازمان مفید باشد(خاکاوند و همکاران، 1388).

هر یک از این دسته­های طبقه بندی مدل­ها، مزایایی را برای سازمان ایجاد می­کنند. مدل­هایی که به صورت مستقیم سامانه ارزش گذاری پولی را پیشنهاد می­کنند، مانند: مدل­های بازده دارایی­ها یا مدل های مبتنی بر سرمایه بازار، بیشتر در موقعیت­هایی چون ادغام دو شرکت یا تقسیم سود و همچنین در بازار سهام، مورد استفاده قرار می­گیرند. از این رو مدل­های همینطور برای مقایسه دو سازمان با بستر موقعیتی یکسان (در صنایع مشابه ) و یا در موقعیت برابر و یا در تهیه گزارش­ها و اظهار نامه­ سرمایه­ فکری که بیشتر مورد استفاده­ مدیران ارشد سازمآن‏ها است، استفاده نمود.

یا مثلا مزایای مدل­های مستقیم سرمایه فکری مدل های کارت امتیازی، بیشتر معطوف به این مساله است که این مدل­ها قادرند تا تصویر جامع تری از شرایط جاری و کارآیی سازمان نسبت به مدل­های با رویکردهای متمایل به مسایل مالی عرضه دارند و در هر سطح سازمانی قابلیت کاربردی دارند.

دانلود پایان نامه