مقالات و پایان نامه ها

جايگاه و تعاريف خلاقيت و نوآوري/پایان نامه مديريت دانش بر يادگيري و خلاقيت سازماني

دانلود پایان نامه

مفهوم، جايگاه و تعاريف خلاقيت و نوآوري

تحقيق در مورد خلاقيت و عناصر تشكيل دهنده آن، بيش از يك قرن پيش توسط دانشمندان علوم اجتماعي شروع شد، ولي انگيزه اساسي براي پژوهش بيشتر در سال 1950 توسط گيلفورد ايجاد گرديد. گيلفورد[1] خلاقيت را با تفكر واگرا (دست يافتن به رهيافتهاي جديد براي حل مسائل) در مقابل تفكر همگرا (دست يافتن به پاسخ صحيح) مترادف مي‌دانست.

لوتانز (1992): استاد رفتار سازماني، خلاقيت را به وجود آوردن تلفيقي از انديشه‌ها و رهيافتهاي افراد و يا گروهها در يك روش جديد، تعريف كرده است. بارزمن خلاقيت را فرآيند شناختي از به وجود آمدن يك ايده، مفهوم، كالا يا كشفي بديع مي‌داند.

خلاقيت همچون عدالت، دموكراسي و آزادي براي افراد داراي معاني مختلف است ولي يك عامل مشترك در تمام خلاقيتها اين است كه خلاقيت هميشه عبارتست از پرداختن به عوامل جديدي كه عامل خلاقيت در آنها موجود بوده و به عنوان مجموع ميراث فرهنگي عمل مي كنند ولي آنچه كه تازه است تركيب اين عوامل در الگويي جديد است. تلاشهاي خلاقيت وسيله‌اي براي نوآوري است. خلاقيت بيشتر يك فعاليت فكري و ذهني است و نوآوري بيشتر جنبه عملي دارد و در حقيقت محصول نهايي عمل خلاقيت است. نوآوري مهارتي است كه با بسياري همكاريهاي ديگر همراه است. نوآوري به دگرگونيهاي عمده در زمينة پيشرفتهاي تكنولوژيك يا ارائه تازه‌ترين مفاهيم مديريت يا شيوه‌هاي توليد، اطلاق مي‌شود. نوآوري پديده‌اي واقعاً چشمگير و جنجالي است. نوآوري عموماً پديده‌اي نادر است كه فقط در عده‌اي خاص مي‌توان آن را سراغ گرفت.

هالت (1998): اصطلاح نوآوري را در يك مفهوم وسيع به عنوان فرآيندي براي استفاده از دانش يا اطلاعات مربوط به منظور ايجاد يا معرفي چيزهاي تازه و مفيد به كاربرد، واركينگ[2] نيز توضيح مي‌دهد كه: نوآوري هر چيز تجديدنظر شده است كه طراحي و به حقيقت درآمده باشد و موقعيت سازمان را در مقابل رقبا مستحكم كند و نيز يك برتري رقابتي بلندمدت را ميسر سازد. به عبارتي نوآوري خلق چيز جديدي است كه يك هدف معين را دنبال و به اجرا رساند. بنابراين، در يك تعريف كلي مي‌توان نوآوري را به عنوان هر ايده‌اي جديد نسبت به يك سازمان و يا يك صنعت و يا يك ملت و يا در جهان تعريف كرد (شوقي و همكاران، 1391).

 

2-3-3) تفاوت خلاقيت و نوآوري

اگر چه واژة خلاقيت با نوآوري به طور مترادف استفاده مي‌شود اما غالب محققان معتقدند كه دو اصطلاح نوآوري و خلاقيت بايد به طور جدا مدنظر قرار گيرند، چرا كه داراي معاني و تعاريف جداگانه‌اي هستند. خلاقيت اشاره به آوردن چيزي جديد به مرحله وجود دارد، در حالي كه نوآوري دلالت برآوردن چيزي جديد به مرحله استفاده دارد. همچنين ماهيت خلاقيت يا اختراع را از نوآوري به وسيله معادله زير تفكيك كردند:

انتفاع + اختراع + مفهوم = نوآوري

در معادله نوآوري فوق، كلمه مفهوم اشاره بر ايده‌اي است كه با توجه به چهارچوب مرجعي آن فرد، دپارتمان، سازمان و يا يك دانش انباشته شده جديد است. كلمه اختراع اشاره به هر ايده‌اي جديد است كه به حقيقت رسيده باشد، كلمه انتفاع بر به دست آوردن حداكثر استفاده از يك اختراع دلالت دارد. در مورد نوآوري و تغيير نيز، تفاوتهايي وجود دارد. براي مثال تغيير مي‌تواند به بهبود رضايت شغلي يك فرد اطلاق شود، در حالي كه نوآوري نتيجه و تأثيري بيش از يك فرد را در بر مي‌گيرد و تأثير آن، وراي دپارتمان ايجاد كننده آن است. در تحقيق ديگري در مورد تغيير تكنيك بيان كرد كه تغيير ايجاد هرچيزي است كه با گذشته تفاوت داشته باشد. اما نوآوري ايجاد ايده‌هايي است كه براي سازمان جديد است. از اين رو، تمام نوآوريها مي‌توانند منعكس كننده يك تغيير باشند، در حالي كه تمام تغييرها، نوآوري نيستند. تغيير نتيجه‌اي از فرآيند خلاقيت و نوآوري است (بيدختي و انوري، 1383). با اين تفاسير برخي تعاريف اين دو مفهوم عبارتند از؛

– خلاقيت به معناي توانايي تركيب ايده‌ها در يك روش منحصر به فرد يا ايجاد پيوستگي بين ايده‌هاست.

– خلاقيت عبارت است از به كارگيري توانائيهاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد.

– نوآوري فرايند اخذ ايده خلاق و تبديل آن به محصول، خدمات و روشهاي جديد عمليات است.

– نوآوري عبارت است از عملي و كاربردي ساختن افكار و انديشه‌هاي نو ناشي از خلاقيت، به عبارت ديگر، در خلاقيت اطلاعات به دست مي‌آيد و در نوآوري، آن اطلاعات به صورتهاي گوناگون عرضه مي‌شود.

– تغيير ايجاد هر چيزي است كه با گذشته تفاوت داشته باشد، اما نوآوري اتخاذ ايده‌هايي است كه براي سازمان جديد است. بنابراين، تمام نوآوريها منعكس كننده يك تغييرند اما تمام تغييرها، نوآوري نيستند.

– تغيير سازماني به عنوان اتخاذ يك فكـر يا رفتار جديد به وسيله سازمان مشخص مـي‌شود، اما نوآوري سازمان اتخاذ يك ايده يا رفتار است كه براي نوع وضعيت، سازمان، بازار و محيط كلي سازمان جديد است. اولين سازماني كه اين ايــده را معرفي مي‌كند به عنوان نوآور در نظر گرفته مي‌شود و سازماني كه كپي مي‌كند يك تغيير را اتخاذ كرده است. بر اساس اين تعاريف، خلاقيت لازمة نوآوري است. تحقق نوجويي وابسته به خلاقيت است. اگرچه در عمل نمي‌توان اين دو را از هم متمايز ساخت ولي مي‌توان تصور كرد كه خلاقيت بستر رشد و پيدايي نوآوريهاست. خلاقيت پيدايي و توليد يك انديشه و فكر نو است در حالي كه نوآوري عملي ساختن آن انديشه و فكر است. از خلاقيت تا نوآوري غالباً راهي طولاني در پيش است و تا انديشه‌اي نو به صورت محصولي يا خدمتي جديد درآيد زماني طولاني مي‌گذرد و تلاشها و كوششهاي بسيار به عمل مي‌آيد. گاهي ايده و انديشه‌اي نو از ذهن فرد مي‌تراود و در سالهاي بعد آن انديشه نو به وسيله فرد ديگري به صورت نوآوري در محصول يا خدمت متجلي مي‌گردد. خلاقيت اشاره به قدرت ايجاد انديشه‌هاي نو دارد و نوآوري به معناي كاربردي ساختن آن افكار نو و تازه است. به طور خلاصه با در نظر گرفتن نظريات فوق مي‌توان چنين نتيجه گرفت كه خلاقيت اشاره به آوردن چيزي جديد به مرحله وجود داشته و يا به عبارتي به معناي دلالت بر «پيدا كردن» چيزهاي جديد است هر چند كه ممكن است به مرحله استفاده در نيايد. نوآوري به عنوان هر ايده جديدي است كه در برگيرنده توسعه يك محصول، خدمات يا فرآيند مي‌گردد كه ممكن است نسبت به يك سازمان، يك صنعت، يا ملت و يا جهان جديد باشد. اين نوآوريها به تغيير و انطبـاق بهتر سازمان با ايــده‌هاي جديد منجر مي‌شود (يوسفي و همكاران، 1391).

[1] Guilford

[2] Varking

دانلود پایان نامه